Deurengedoe
In de herfst van 2012 zette Lars de eerste stapjes op het pad van bloggen. Zijn eerste serie over het oplossen van piepjes en kraakjes in scharnieren was een schot in de roos en wordt 12 jaar later nog 10-tallen keren per week bekeken. Hoe kon hij toen weten dat “Optimaliseren van het Bestaande” 8 jaar later een van de fundamenten zou worden waarop z’n carrière als Huisfluisteraar gebouwd zou worden.
Deel 1 – piepende scharnieren
Deel 2 – klemmende deur
Deel 3 – de deur valt niet in het slot
Deel 4 – de deur doet “bonk”
Deel 5 – deur smaller maken
Deel 6 – over tocht verscheen nooit, het werd een heel boek 🙂
Lijkt het het je leuk vaker dit soort artikelen te lezen? Meld je dan aan voor onze nieuwsbrief als je deze nog niet ontvangt.
Deurengedoe (5) – Deur smaller maken
Bijna twee jaar geleden al schreef ik deze reeks en hij wordt nog dagelijks geraadpleegd, gaaf! Maar goed, ik heb weer wat te melden op dit vlak.
We hebben blijkbaar een erg vochtige periode achter de rug want boven zijn niet 1, niet 2 maar liefs 3 deuren gaan klemmen. Net zoveel dat als er ’s nachts iemand naar het toilet gaat de hele deur een tril krijgt en als klankkast door het hele huis galmt. Dat werk.
Ik had twee jaar al geleden geschreven dat als al het andere, zie deel 1-4, niet hielp er niks anders op zit dan een paar millimeter van de deur af te schaven. Dat heb ik vandaag dus maar gedaan. Het is iets meer werk dan het fine tunen van twee jaar geleden, dus een uitgebreide handleiding voor mijn trouwe volgers:
Stap 1 – verwijder de deur
Stap 2 – klem de deur in een workmate o.i.d. Leg twee latjes op de grond om de deur te beschermen.
Stap 3 – merk de scharnieren boven, midden en onder, zodat je ze straks 1:1 terug kunt plaatsen (de delen zijn in elkaar gesleten, die wil je niet gaan mixen)
Stap 4 – verwijder de scharnieren. Ik moest met een priem keiharde plamuur uit de kruiskoppen wippen om ze los te kunnen draaien.
Stap 5 – schaaf 1,5 mm van de deur af. Ik gebuikte een elektrische schaaf (levensgevaarlijk, handschoenen aan!)
Stap 6 – de scharnier gaten weer diep genoeg maken voor de scharnieren. Dit kan met een beitel, maar ik geef de voorkeur aan de bovenfrees.
(Voor het frezen)
Stap 7 – Freesdiepte instellen
Stap 8 – Frezen
Niet voor niks dat ik deze tot het laatst bewaard had, maar het resultaat is er wel naar, alle deuren sluiten weer perfect. Nu snel de houten achterkanten gronden en lakken.
Dat was ’t.
Overzicht van alle artikelen in deze reeks
Deel 1 – piepende scharnieren
Deel 2 – klemmende deur
Deel 3 – de deur valt niet in het slot
Deel 4 – de deur doet “bonk”
Deel 5 – deur smaller maken
Deel 6 – over tocht verscheen nooit, het werd een heel boek 🙂
Deurengedoe (4) – De deur doet “bonk”
Het leuke van je eigen blog beheren is dat je kan zien door welke zoekterm mensen op jouw artikel terecht kwamen (zoals onlangs “scharnier in woonkamerdeur zit los waardoor deur scheef gaat hangen”). Blijkbaar is er nog erg veel deurenleed in de wereld dat verholpen dient te worden, dus vooruit met de geit! De deur piept niet meer, klemt niet meer en valt soepel in het slot. Nu gaan we fine-tunen.
Deur sluit met een harde “hout-op-hout” bonk
Kijk, dat kan natuurlijk echt niet, dat je de deur heel zachtjes dicht duwt (geen piep) hij raakt de slotplaat (kullllik!) en dan “BONK”….. hout op hout geluid, wat een domper!!!!
Die bonk komt omdat hij met 1 punt de sponning als eerste raakt en de deur vervolgens als klankkast fungeert. We gaan dus met zachte kussentjes (deur dempers) in de weer om te zorgen dat hij ZACHTJES de sponning raakt en niet gaat resoneren. Hiertoe moet je de deur zachtjes dichtdoen, en goed kijken op welk punt hij het hout eerst raakt, en hoeveel speling er boven en onder dat punt zit. Als de deur bijna overal tegelijk het hout raakt dan helemaal bovenin en onderin de hoek een plakkertje. Als de deur daardoor slechter sluit omdat het dempertje te dik is: dempertje in tweeen knippen, priegelwerk, maar we zijn nu eenmaal aan het finetunen! Als de deur op 1 punt het kozijn raakt en door het dempertje sluit de deur opeens slecht, dan kan je de demper ook 5 of 10 cm hoger/lager dan het raakpunt plakken. De deur zal dan evengoed eerst de demper raken en dan pas het hout. Bij een aantal deuren die mooi zacht dichtvielen maar daarna niet goed in het slot heb ik daarna met de dremel de slotplaat een 1/2 mm uitgefreesd waardoor hij wél weer mooi in het slot viel.
Als de deur een beetje krom is, dan kan je soms ook een siliconen dopje plakken, maar die zijn veel stugger, en dat luistert dan echt heel nauw om hem goed te krijgen.
piepende deurklink
Als het goed is valt de deur nu als een Mercedesdeur dicht, maar owee!! Als we de deur open doen piept de klink! Na al ons werk gaan we daar geen genoegen mee nemen. We pakken dus wat gereedschap en halen het rozet en de klink van de deur af. Bij mijn deuren werkt het goed om een plamuurmes onder de rozet te houden om het hout te beschermen, en met bredere schroevendraaier het rozet los te wippen.
We zien nu “the inner circle” , het cirkeltje met dat vierkante gat waar de pen die in de klink zit doorheen gaat. Als we in het draaiende deel voorzichtig wat rijwielolie druppen, dan zou het piepen al een stuk beter moeten gaan. En nu we het deurbeslag toch van de deur hebben gehaald, dat zetten we gelijk goed vast toch?
Deurbeslag losgetrild door veelvuldig trekken en sjorren aan de deur
Als je goed kijkt dan zie je dat links en rechts van het vierkant gat twee kleine gaatjes, hier pas een iets langer schroefje, zodat je niet een echt priegelschroefje hoeft te gebruiken om de roset-houder vast te schroeven. Ik heb rozethouders met een drup superlijm op de deur geplakt en met iets grotere schroeven vastgezet, ik ga ze de komende jaren toch niet meer loshalen. Draai de schroeven vast=vast, teveel doordraaien maakt ze alleen maar dol. Nu de deur zo mooi sluit zal er ook niet meer aan de klink gesjord worden, dus die blijft voorlopig ook mooi vast zitten.
Als er trouwens zo erg aan de deur gesjord is dat er “moeten” in het hout zijn gekomen door de losse/scheve rozetten : eerst met plamuur herstellen, zodat het rozet weer mooi vlak op de deur ligt. Als het echt heel erg is : houtrotvuller aanmaken en de deur herstellen, dan kan je gelijk de schroefgaten vullen (pas op dat je geen houtrotvuller in het slot perst, want die is dan “game over”). Bij het terugplaatsen van de rozetten dan eerst even netjes voorboren voor de schroefjes van de rozethouder.
Volgende keer gaan we de deur schoonmaken en “vastzittende schoten” oplossen.
(zoek niet verder, ik ben er nog iet toe gekomen, maar de deuren maak ik met “witte steen” schoon, (moest ik eigenlijk maar eens blogje aan wijden, en als de schoot vastzit is hoogstwaarschijnlijk de veer achter de schoot gebroken, “slot vervangen” is het devies, niet gaan prutsen).
Enjoy!!
Overzicht van alle artikelen in deze reeks
Deel 1 – piepende scharnieren
Deel 2 – klemmende deur
Deel 3 – de deur valt niet in het slot
Deel 4 – de deur doet “bonk”
Deel 5 – deur smaller maken
Deel 6 – over tocht verscheen nooit, het werd een heel boek 🙂
Deurengedoe (3) – De deur valt niet in het slot
De deur piept niet meer, en hij past in het kozijn, op naar het volgende probleem:
Deur valt niet goed in het slot
Nu komen de gouden tips. Smeer een dun laagje tandpasta (sic.) op het uiteinde van de deurschoot.
Doe de klink naar beneden en duw de deur dicht en laat de klink even los, duw hem weer naar beneden en open de deur. Op de slotplaat staat nu een wit streepje waar de schoot in zou willen vallen.
Met een Dremel (gebruik rechthoekig slijptonnetje) slijp je nu de zijkant mooi terug tot het punt waar de tandpasta zat. met een beitel kan je het gat nu precies pas maken. In mijn huis liepen alle gaten schuin weg waardoor de schoot maar 1mm in het gat viel. Ik heb alle gaten haaks uitgestoken met een scherpe beitel, waarna de deur niet meer gewoon “dicht viel” maar echt “plok” in het slot valt, een fantastische geluid! Misschien dat ik hier commentaar op krijg omdat het de bedoeling is dat de schoot tegen het schuine hout aanloopt zodat je de deur “klem” dicht kunt duwen, maar dat los ik liever anders op. Ik vind dat de schoot helemaal in het slot moet vallen als de deur goed sluit.
Deurschoot “stuit” op de slotplaat en valt niet vanzelf in het slot (klink moet naar beneden)
Nu we toch met de deurschoot bezig zijn, even een vraagje: kan je de deur dichtduwen met een vinger en valt hij dan in het slot, of stuikt de schoot op de slotplaat en moet je de klink naar benden duwen om de deur in het slot te krijgen? HA! Dat is dus niet goed! En daar gaan we NU iets aan doen!
Kijk eens goed naar de schoot en de slotplaat:
Inderdaad, onder de verf, zo valt die deur toch nooit soepel dicht. Dus pak de dremel, zet het staalborsteltje er op (veiligheidsbril op want de draadjes schieten soms uit de borstel als hij op toeren is) en laat die schoot en slotplaat glimmen!! Dan de schoot heel dun insmeren met een beetje lithiumvet, en nog eens kijken of de deur dichtvalt. Lukt het? Gefeliciteerd. Als het niet lukt moeten we verder op onderzoek. Enkele mogelijke oorzaken:
- De schoot komt eerst tegen een stukje kozijn voor hij de slotplaat raakt
– sla dan met een hamer de slotplaat wat naar buiten (in het hout) zodat de schoot eerst de slotplaat raakt. - Soms is de schoot zo mishandeld dat er een groefje in het messing aan de deurkant is ontstaan
– als de de schoot hier echt door stokt zal het slot vervangen moeten worden….
…. maar dat hebben we er voor over toch, om die droom van het zachte “kledoeng” na te jagen! Volgende week gaan we de “hout op hout klonk” verhelpen, en dan begint het er langzaam op te lijken!
Overzicht van alle artikelen in deze reeks
Deel 1 – piepende scharnieren
Deel 2 – klemmende deur
Deel 3 – de deur valt niet in het slot
Deel 4 – de deur doet “bonk”
Deel 5 – deur smaller maken
Deel 6 – over tocht verscheen nooit, het werd een heel boek 🙂
Deurengedoe (2) – Klemmende deur
Al op jacht geweest naar uw eerste potje Lithiumvet (zie deel 1)? Dat dacht ik al, het is verslavend hè, van die zacht sluitende deuren. Daarom is het de hoogste tijd voor deel 2 in dit feuilleton: de klemmende deur.
Een klemmende deur kan een aantal oorzaken hebben:
1) de deur was erg droog toen hij geplaatst werd, en nu is het vochtiger waardoor hij is uitgezet
2) de deur is gewoon te groot voor het gat
3) het kozijn is in de loop der jaren gezet
Mijn deuren zijn van type 2, waarschijnlijk was de opleverkeurder 14 jaar geleden een goede vriend van de aannemer, of misschien vond de eerste bewoner het wel fijn om elke kamer met een schop tegen de deur open te maken? Afijn, het doet er eigenlijk niet zo toe, 1,2 of 3, er is werk aan de winkel!
Deur klemt boven
Verwijder de deur, en schaaf er met een (electrische) schaaf 1mm van af. LET OP, DE ELEKTRISCHE SCHAAF IS VANWEGE DE ONBESCHERMDE SNELDRAAIENDE BEITEL EEN VAN DE GEVAARLIJKSTE GEREEDSCHAPPEN DIE IK KEN, DRAAG HANDSCHOENEN (ervaringsdeskundige, na paar weken pleister om vingertop goed afgelopen). Terughangen, controleren met een bierviltje of hij gangbaar is, zo niet: herhaal tot hij past.
Deur klemt onder
Deze klem komt erg vaak voor, omdat de deuren aan de slotkant jarenlang proberen naar beneden te komen, alleen tegengehouden door de scharnieren aan de andere kant. Vaak wint de zwaartekracht dan een klein beetje, met als resultaat dat de deur het laatste stukje over de drempel sleept.
Mijn tip: laat de deur hangen. Haal een strip aluminium van 2mm dik bij de bouwmarkt, en maak die even breed als de deur.
Leg hem nu op de drempel en gebruik een multitool om de de deur af te zagen boven de strip. ZET OORDOPPEN OP TIJDENS HET GEBRUIK VAN DE MULTITOOL, de deur werkt namelijk als klankkast, niet fijn om naast te zitten. In het begin kan de deur natuurlijk niet helemaal dicht omdat hij klemt op de strip, je begint aan de scharnier-kant, en naarmate je de deur verder afzaagt ga je verder naar de klink-kant.
De hele deur wordt hier ongeveer 3 mm korter door, waardoor je van het klemmen af bent. Het mooie is dat hij er overal precies genoeg af haalt, als er al een spleet van minimaal 3 mm is dan glijdt hij er onderdoor, alleen op de klemplek gaat het mes er in.
Deur klemt aan de zijkant
Hier wordt het spannend, want je raakt bijna altijd zichtwerk. Het is een beetje kijken met je timmermansoog wat je het beste kunt doen, maar als je zoveel klemmende deuren hebt als in ons huis krijg je vanzelf ervaring 🙂
- Als je mazzel hebt is er aan de scharnierkant wat speling en kan je met een paar ferme tikken op het scharnier (blokje hout ertussen ter bescherming van de verf) net een .5 mm winnen, net genoeg om de deur gangbaar te maken.
- Als het slot iets terug ligt kan je de deur verwijderen, slot er uit en 1 mm van de hele lengte afhalen. Je moet dan wel gelijk de deur aan die kant weer aflakken.
- Als je geluk hebt zijn de scharnierhelften in het kozijn niet genoeg ingehakt, en kan je die scharnieren iets verdiepen.
- Tenslotte : Als het slot vlak met het hout ligt en de scharnieren bieden geen ruimte moet je het werk van de jongste bediende afmaken en de deur versmallen door de deur aan de scharnierkant 1 of 2 mm te af te schaven. Hierna moet je natuurlijk wel de uitsparingen met van de schanieren ook 1 of 2 mm verdiepen.
Pfff, dat koste toch wat zweet en stof, maar de de deur past in elk geval weer in het gat!
Volgende keer gaan we zorgen dat de deur goed in het slot valt (beitel en dremel bij de hand?)
Overzicht van alle artikelen in deze reeks
Deel 1 – piepende scharnieren
Deel 2 – klemmende deur
Deel 3 – de deur valt niet in het slot
Deel 4 – de deur doet “bonk”
Deel 5 – deur smaller maken
Deel 6 – over tocht verscheen nooit, het werd een heel boek 🙂
Deurengedoe (1) – Piepende scharnieren
Als je een degelijk gebouwd huis uit 1998 koopt dan verwacht je dat het meeste toch wel in orde zal zijn. Dat was gelukkig ook zo, maar de aannemer die de deuren 14 jaar geleden liet afhangen had de jongste bediende aan het werk gezet. Alle deuren piepten, kraakten en klemden!
Het huis heeft alleen maar zogenaamde “stompe” deuren. Stompe deuren vind ik persoonlijk mooier dan opdekdeuren, maar ze moeten echt helemaal goed afgehangen zijn om goed tot hun recht te komen. Een foutje tijdens het plaatsen geeft veel gebruiksongemak en het gaat niet vanzelf weg. “Opdekdeuren” hebben vaak nastel mogelijkheden waardoor probleempjes makkelijker op te lossen zijn, maar wellicht is er hieronder voor opdekdeurgebruikers ook nog het nodige te halen.
Elke deur in mijn huis had minstens 1, maar meestal meer dan 1 van de volgende gebreken:
- piepende scharnieren
- klemmen (boven/onder)
- klemmen (langs de zijkant)
- niet goed in het slot vallen
- sluit met een harde “hout-op-hout” bonk omdat hij met 1 punt de sponning als eerste raakt
- piepende deurklink
- deurbeslag losgetrild door veelvuldig trekken en sjorren aan de deur
- zwarte strepen onder op de deur van het uit “de klem” schoppen
- deur gaat wel dicht, maar rammelt daarna
- deurschoot “stuit” op de slotplaat en valt niet vanzelf in het slot (klink moet naar beneden)
- schoot zit “vast” vast in het slot
- deur veert het laatste stukje omdat de deur aan de scharnierkant al de sponning raakt voor hij helemaal dicht zit.
- deur hangt scheef
- bij buitendeuren : speling/tocht boven en beneden, slecht in slot vallen.
Gelukkig zijn er geen hoge kosten verbonden aan het te repareren, en zijn de klussen per stuk lekker overzichtelijk (je hoeft niet eerst een hele kamer af te plakken om een deur te verbeteren). De komende weken blog ik over een aantal tips om van elke piepklemkraakbonkvies-deur een Zwitserse-Kluis-Deur te maken. Hou vol tot het einde en je weet niet wat je meemaakt! Het kwaliteitsgevoel van je huis gaat echt met sprongen omhoog! Als allereerste maar gelijk een beetje Zen, een klein ongemak waarvan je pas merkt hoe ergerlijk het eigenlijk was als je het opgelost hebt:
Scharnieren die piepen/kraken
Het piepende scharnier, met gemak het meest voorkomende probleem bij deuren. Waarschijnlijk zie je ook zwart slijpsel op de sponning zitten, ten teken dat het de hoogste tijd is om er iets aan te doen.In het verleden liep ik dan wel eens met een knijpflesje kettingolie langs de deuren, of zo’n spuitbusje siliconen spray, maar dat helpt alleen tijdelijk, het slijpsel zit nog in het scharnier en er druipt nog dagenlang vieze olie op de vloer, en na 3 maanden kan je weer smeren. Tijd voor een grondige aanpak! De oorzaak van het piepen is dat er slijpsel van het “metaal op metaal” wrijven in het scharnier zit. De krachten in het scharnier zijn namelijk vrij groot (groot gewicht, groot koppel) en scharnieren zijn eigenlijk nooit perfect uiitgelijnd waardoor er altijd frictiepunten zijn. Al draaiend maakt het scharnier zichzelf pas. Dit geeft wel een vingernagelsoverschoolbordeffect. Om dit op te lossen moet het scharnier : schoongemaakt worden, gladgepolijst worden en gesmeerd worden, dus daar gaan we!
Om dit het piepende/krakende scharnier-probleem op te lossen til je de deur uit het scharnier, of je tikt de scharnierpennen los, afhankelijk van het type scharnier. Als je de deur er uit hebt: de scharnieren goed schoonmaken (keukenrol met peut, sateprikker om in het scharnier te komen, goed nadrogen). Scharnierpennen eventueel met heel fijn schuurpapier of staalwol polijsten.
Opmerking : als je de scharnierpen er echt met grof geweld uit moest slaan, dan is de uitlijning zó slecht dat het de vraag is of een beetje smeren gaat helpen, wellicht moet je het scharnier met de slechtste passing even losschroeven en beter pas maken.
Van die laatste foto schrikt u, hè? We leveren geen half werk hier, het scharnier is ingesmeerd met lithium smeervet. Dit lagervet is een industrieel smeervet op basis van lithiumvet met molybdeendisulfide. Als dat niet goed is, dan weet ik het ook niet meer. Het voordeel van dit vet is dat het zeer lang goed blijft smeren, en dus op moeilijk bereikbare plekken gebruikt wordt. Ik heb mijn voorraad (600 gram smeervet voor een 9 euro, genoeg om een hele woonwijk een mensenleven lang te smeren) gehaald bij een garage bij mij in de buurt. De deur zal na terughangen weer heerlijk soepel lopen, blijvend!
Bijgewerkt op 17 juli 2025 – 13 jaar later piept nog steeds geen enkele van de 14 deuren, dus het werkt echt!
Overzicht van alle artikelen in deze reeks
Deel 1 – piepende scharnieren
Deel 2 – klemmende deur
Deel 3 – de deur valt niet in het slot
Deel 4 – de deur doet “bonk”
Deel 5 – deur smaller maken
Deel 6 – over tocht verscheen nooit, het werd een heel boek 🙂